Từ lập trình viên đến Marketing: Hành trình mình tìm thấy điều thực sự yêu thích

Mình đã làm lập trình viên hơn 4 năm

Tính đến thời điểm viết bài này, mình đã làm công việc lập trình được hơn 4 năm. Hiện tại, mình vẫn đang là lập trình viên full-time tại một công ty công nghệ.

Công việc chính của mình là phát triển web app, cụ thể hơn là các phần mềm ERP phục vụ hoạt động quản trị doanh nghiệp. Hằng ngày mình vẫn làm việc với code, cơ sở dữ liệu, nghiệp vụ, xử lý lỗi và những logic khá phức tạp bên trong hệ thống.

Mình bắt đầu giống như rất nhiều bạn học công nghệ thông tin khác: đi từ thực tập sinh, thử việc rồi mới trở thành nhân viên chính thức. Sau đó là một quá trình vừa làm, vừa học, vừa sửa sai để có thể đảm nhận những công việc khó hơn.

Hồi còn học đại học, mình và bố mẹ chỉ mong sau khi ra trường có thể tìm được một công việc ổn định với mức lương bằng khoảng một nửa hiện tại là đã vui lắm rồi.

Không ngờ sau vài năm đi làm, mình lại chạm được đến con số gần gấp đôi mức kỳ vọng khi đó.

Lúc ấy cũng sĩ lắm. Nghĩ mình ổn rồi, công việc tốt, thu nhập tốt, thế là Code Pro bị mình gác sang một bên luôn.

Nghe hơi phũ nhưng mình nghĩ ai bắt đầu đi làm rồi cũng sẽ hiểu. Thứ gì đang mang lại thu nhập ổn định trước thì mình phải ưu tiên trước. Khi ấy, công việc lập trình là thứ rõ ràng và chắc chắn nhất đối với mình.

Code Pro và những ngày đầu mình tìm hiểu về SEO, content

Thực ra mình đã tiếp xúc với việc làm nội dung trên internet từ khá sớm. Nhưng đến năm 2021, mình mới chính thức tập trung nhiều hơn vào SEO, content và dành phần lớn thời gian rảnh để phát triển Code Pro.

Khi đó, mình không học marketing qua một chương trình đào tạo bài bản nào. Mình chủ yếu tự tìm hiểu, tự làm rồi quan sát kết quả.

Mình viết bài, chỉnh giao diện, nghiên cứu từ khóa, tìm cách để bài viết được Google lập chỉ mục và theo dõi xem người dùng truy cập vào website từ đâu.

Có bài viết lên top, có bài viết gần như không có người đọc. Có những thứ mình làm đúng nhưng cũng có rất nhiều thứ chỉ làm theo cảm tính.

Dù vậy, đây là khoảng thời gian mình dành nhiều tâm huyết nhất cho Code Pro. Mình có thể ngồi hàng giờ chỉ để chỉnh một phần giao diện, sửa một đoạn nội dung hoặc tìm hiểu vì sao một bài viết không có lượt truy cập.

Sau đó mình bắt đầu đi làm tại công ty. Khối lượng công việc nhiều hơn, mục tiêu nghề nghiệp lúc ấy cũng nghiêng hoàn toàn về lập trình nên Code Pro dần bị gác lại.

Không phải mình không còn thích nữa. Chỉ là ở thời điểm đó, mình cho rằng Code Pro chưa thể đem lại cho mình một con đường rõ ràng như công việc lập trình.

Mọi chuyện bắt đầu từ một website WordPress

Bước ngoặt khiến mình quay lại với website và marketing đến từ một nhiệm vụ khá tình cờ tại công ty.

Mình được giao phụ trách kỹ thuật cho một dự án website của bộ phận marketing. Website đó được xây dựng bằng WordPress và nhiệm vụ của mình là bảo trì, sửa lỗi, đồng thời phát triển thêm những tính năng mới khi có yêu cầu.

Thú thật, trước đó mình gần như chưa làm WordPress một cách nghiêm túc bao giờ.

Nhưng công việc sếp giao thì vẫn phải hoàn thành thôi. Không biết thì tìm hiểu, chưa làm bao giờ thì vừa làm vừa học.

Ban đầu mình chỉ nghĩ đây là một đầu việc kỹ thuật bình thường. Nhưng càng làm, mình lại càng thấy cuốn.

Mình nhận ra bản thân rất thích những công việc liên quan trực tiếp đến trải nghiệm của người dùng trên website. Mình thích chỉnh từng khoảng cách, từng nút bấm, từng phần nội dung để khi hiển thị ra ngoài, trang web trở nên gọn gàng, dễ đọc và đẹp hơn.

Cảm giác đó rất khác so với khi mình xử lý những logic phức tạp nằm sâu bên trong phần mềm ERP.

Với ERP, có những tính năng mình mất nhiều ngày để hoàn thành nhưng người dùng chỉ nhìn thấy một kết quả rất nhỏ trên màn hình. Còn với website, đôi khi chỉ cần chỉnh lại một tiêu đề, một bố cục hay một nút kêu gọi hành động, mình có thể nhìn thấy sự thay đổi ngay lập tức.

Từ việc phát triển website, mình bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến những câu hỏi nằm ngoài phạm vi lập trình:

• Vì sao người dùng truy cập vào website?
• Vì sao họ rời đi mà không để lại thông tin?
• Một tiêu đề như thế nào sẽ khiến người ta muốn đọc tiếp?
• Làm thế nào để website xuất hiện trên Google?
• Vì sao cùng một sản phẩm nhưng có bên bán được, có bên lại không?

Từ đó, mình bắt đầu tìm hiểu sâu hơn về SEO, nội dung, hành vi người dùng và marketing.

Khi đạt được mức lương từng mơ ước, mình lại muốn nhiều hơn

Khi còn là sinh viên, mình từng nghĩ chỉ cần có một công việc tốt, thu nhập ổn định và được làm đúng ngành là đủ.

Đến khi đạt được mức lương vượt xa kỳ vọng trước đây, tự nhiên mình lại cảm thấy nó rất bình thường.

Không phải vì mình không trân trọng công việc hiện tại. Ngược lại, mình biết chính công việc lập trình đã giúp mình trưởng thành rất nhiều, có thu nhập ổn định và có điều kiện để theo đuổi những dự định khác.

Nhưng con người có lẽ luôn như vậy. Khi chưa đạt được thì nghĩ đó là đích đến. Đến khi đạt được rồi lại bắt đầu tự hỏi:

Rồi tiếp theo mình sẽ làm gì?

Mình bắt đầu nghĩ đến việc khởi nghiệp, xây dựng một thứ gì đó của riêng mình và tạo ra nguồn thu nhập không hoàn toàn phụ thuộc vào tiền lương.

Mới chỉ bắt đầu nghĩ thôi mà TikTok đề xuất nội dung cũng hay thật. Cứ khoảng 10 video thì có đến 8 video nói về khởi nghiệp, nghỉ việc và theo đuổi ước mơ.

Người thì kể chuyện từ bỏ công việc lương 20 triệu để khởi nghiệp. Người thì bỏ mức lương 30, 40 triệu để bắt đầu lại từ đầu. Nội dung nào cũng đầy cảm hứng, cũng khiến người xem cảm giác chỉ cần dũng cảm nghỉ việc là có thể mở ra một cuộc đời hoàn toàn khác.

Thú thật, mình cũng từng lung lay.

Có những người bạn, người đồng nghiệp nghe mình nói muốn nghỉ việc thì rất ủng hộ. Trớ trêu là đến bây giờ có người đã nghỉ rồi mà mình vẫn còn chưa nghỉ.

Mình dám nghĩ, dám làm nhưng không làm liều

Mình không phải là kiểu người có thể nghỉ việc trước rồi mới tính tiếp. Mình dám nghĩ, cũng dám bắt tay vào làm, nhưng mình không muốn làm liều.

Mình còn gia đình, chi phí sinh hoạt và nhiều trách nhiệm khác. Quan trọng hơn, có những người đang đặt niềm tin vào mình.

Nếu nghỉ việc rồi khởi nghiệp thất bại thì sao? Nếu nhiều tháng không có thu nhập thì sao? Nếu số tiền tích lũy cạn dần mà dự án vẫn chưa tạo ra kết quả thì sao?

Mình thường nghĩ đến tình huống xấu nhất có thể xảy ra. Không phải để làm bản thân sợ hãi, mà để tự kích hoạt chế độ phòng thủ và chuẩn bị phương án cho nó.

Cái gì chưa đủ chắc chắn, mình sẽ không đặt tất cả những gì đang có vào đó.

Có thể vì vậy mà hành trình của mình chậm hơn một số người. Nhưng mình chấp nhận đi chậm, miễn là vẫn đang tiến về phía trước.

Mình đã khởi nghiệp thất bại nhiều lần

Trước khi thực sự hiểu marketing là gì, mình đã từng thử làm khá nhiều thứ.

Mình từng bán hàng online, bán cây cảnh, quần áo, làm website cung cấp dịch vụ like, sub và nghĩ ra nhiều mô hình khác nhau.

Phần lớn đều không đi đến đâu.

Có dự án bắt đầu làm rồi mới thất bại. Có những ý tưởng còn chưa kịp triển khai đã bị chính mình phân tích rồi tự dập tắt.

Ngày trước, mỗi khi nghĩ ra một ý tưởng, điều đầu tiên mình quan tâm thường là:

• Mình có làm được website này không?
• Tính năng cần phát triển như thế nào?
• Dùng công nghệ gì?
• Mất bao lâu để hoàn thành?

Đó là cách suy nghĩ rất quen thuộc của một lập trình viên. Mình nhìn ý tưởng từ góc độ sản phẩm và kỹ thuật trước tiên.

Nhưng làm ra được sản phẩm không đồng nghĩa với việc sẽ có người sử dụng. Web chạy tốt, giao diện đẹp và có đủ tính năng cũng không có nghĩa là sẽ có khách hàng.

Sau nhiều lần thất bại, mình bắt đầu ngồi lại và đặt ra những câu hỏi khác:

• Thị trường có thực sự cần sản phẩm này không?
• Khách hàng là ai?
• Vấn đề họ đang gặp phải là gì?
• Họ có sẵn sàng trả tiền để giải quyết vấn đề đó không?
• Đối thủ đang làm như thế nào?
• Mình sẽ tiếp cận khách hàng bằng cách nào?

Đây cũng là lúc tư duy của mình bắt đầu thay đổi.

Trước đây mình thường nghĩ phải làm ra sản phẩm trước rồi mới tìm cách bán. Sau nhiều lần thất bại, mình hiểu rằng cần nghiên cứu thị trường và khách hàng trước khi quyết định mình nên làm sản phẩm gì.

Những lần thất bại giúp mình hiểu sâu hơn về marketing

Mình không nghĩ thất bại là điều gì quá đẹp đẽ. Thất bại vẫn mất thời gian, mất tiền và đôi khi còn khiến mình nghi ngờ chính bản thân.

Nhưng sau mỗi lần như vậy, mình bắt đầu hình thành thói quen phân tích.

Mình muốn biết vì sao sản phẩm không bán được, vì sao website không có người truy cập, vì sao có người xem nhưng không ai để lại thông tin và vì sao một ý tưởng nghe rất hay trong đầu lại không có giá trị khi đưa ra thị trường.

Mình tìm hiểu về nghiên cứu thị trường, chân dung khách hàng, nhu cầu tìm kiếm, hành trình chuyển đổi, nội dung, SEO, quảng cáo và cách xây dựng niềm tin cho một thương hiệu.

Càng tìm hiểu, mình càng nhận ra marketing không đơn giản là chạy quảng cáo hoặc viết vài bài đăng lên mạng xã hội.

Marketing bắt đầu từ việc hiểu mình đang bán thứ gì, bán cho ai, giải quyết vấn đề nào và tại sao khách hàng nên chọn mình thay vì một đơn vị khác.

Marketing không thể cứu một sản phẩm mà thị trường không cần. Nhưng nếu sản phẩm thực sự có giá trị, marketing sẽ giúp giá trị đó được đúng người nhìn thấy.

Điều thú vị là nền tảng lập trình không hề tách rời khỏi marketing như mình từng nghĩ.

Việc làm kỹ thuật giúp mình có tư duy logic, biết phân tích dữ liệu, hiểu cách website hoạt động, chủ động triển khai theo dõi chuyển đổi và xử lý những vấn đề mà một người chỉ làm nội dung có thể sẽ gặp khó khăn.

Ngược lại, marketing giúp mình nhìn sản phẩm rộng hơn. Thay vì chỉ quan tâm tính năng có chạy đúng hay không, mình bắt đầu quan tâm người dùng có hiểu nó không, có thực sự cần nó không và trải nghiệm của họ như thế nào.

Code Pro là dự án marketing đầu tiên của chính mình

Mình không chuyển từ lập trình viên sang marketing bằng cách nộp đơn xin việc vào một vị trí mới.

Mình bắt đầu làm marketing cho chính Code Pro.

Góc làm việc nơi mình vừa viết code, vừa xây dựng Code Pro và từng bước tìm hiểu sâu hơn về marketing.

Từ một blog được xây dựng vì sở thích, Code Pro dần trở thành nơi mình áp dụng những gì đã học về SEO, nội dung, trải nghiệm người dùng và xây dựng thương hiệu số.

Mình tự viết và chỉnh sửa nội dung, nghiên cứu những chủ đề người dùng đang quan tâm, theo dõi lượng truy cập, tối ưu giao diện và tìm cách giúp các bài viết tiếp cận đúng người đọc.

Có những bài viết mang lại kết quả tốt. Cũng có những nội dung mình dành rất nhiều thời gian nhưng gần như không có lượt đọc.

Nhờ vậy, Code Pro không chỉ là một website. Nó giống như một dự án thực tế để mình liên tục thử nghiệm, đo lường và điều chỉnh.

Mình không chỉ đọc lý thuyết rồi nói lại. Mình tự làm trên chính dự án của mình, tự nhìn thấy kết quả và cũng tự chịu trách nhiệm khi cách làm đó không hiệu quả.

Đến hiện tại, mình vẫn còn rất nhiều thứ phải học. Nhưng ít nhất, mình đã không còn làm mọi thứ hoàn toàn theo cảm tính như trước.

Mình muốn làm marketing cho nhiều người hơn

Sau một thời gian làm marketing cho chính Code Pro, mình bắt đầu nghĩ: Nếu những kiến thức và kinh nghiệm này có thể giúp dự án của mình phát triển, tại sao mình không thử áp dụng nó cho những người khác?

Ngoài kia có nhiều doanh nghiệp có sản phẩm tốt, dịch vụ tốt nhưng chưa biết cách thể hiện giá trị đó trên internet.

Có website nhưng không có người truy cập. Có nội dung nhưng không đúng thứ khách hàng đang tìm kiếm. Có chạy quảng cáo nhưng không đo lường được hiệu quả. Có thương hiệu nhưng hình ảnh giữa website, Google và mạng xã hội lại không đồng nhất.

Đó là những vấn đề mình cảm thấy hứng thú khi phân tích và giải quyết.

Mình muốn dùng khả năng kỹ thuật của một lập trình viên kết hợp với tư duy SEO, nội dung và marketing để giúp nhiều dự án hơn xây dựng được sự hiện diện rõ ràng trên internet.

Điều đó không có nghĩa mình đã trở thành một chuyên gia biết tất cả mọi thứ. Mình vẫn đang học, vẫn đang thử nghiệm và vẫn có thể đưa ra những quyết định chưa chính xác.

Nhưng điểm khác biệt so với trước đây là mình biết phải bắt đầu từ đâu, cần đặt câu hỏi gì và phải đo lường điều gì sau khi triển khai.

Mình có bỏ lập trình để theo marketing không?

Đây là câu hỏi mình cũng từng tự hỏi rất nhiều lần.

Đến hiện tại, câu trả lời là chưa.

Mình vẫn đang làm lập trình viên toàn thời gian. Hằng ngày mình vẫn phát triển phần mềm ERP, xử lý nghiệp vụ, sửa lỗi và hoàn thành những công việc được giao.

Ngoài thời gian đó, mình tiếp tục phát triển Code Pro, học marketing, làm SEO, xây dựng nội dung và triển khai các dự án riêng.

Mình không muốn biến hành trình này thành câu chuyện phải lựa chọn một trong hai: hoặc lập trình, hoặc marketing.

Ít nhất ở thời điểm hiện tại, hai lĩnh vực này đang bổ trợ cho nhau rất tốt.

• Lập trình giúp mình hiểu hệ thống, dữ liệu, website và cách biến ý tưởng thành sản phẩm thực tế.
• Marketing giúp mình hiểu thị trường, khách hàng và lý do một sản phẩm được lựa chọn.

Mình chưa biết vài năm nữa bản thân sẽ dành phần lớn thời gian cho công việc nào. Có thể vẫn là lập trình, có thể là marketing, cũng có thể là một công việc nằm ở giữa cả hai.

Nhưng mình không còn quá vội để phải đặt tên chính xác cho con đường của mình.

Đây không phải là câu chuyện khuyên bạn nghỉ việc để khởi nghiệp

Trên mạng đã có quá nhiều câu chuyện về việc từ bỏ công việc ổn định để theo đuổi đam mê.

Bài viết này không nhằm khuyên bạn làm điều đó.

Mỗi người có một hoàn cảnh, trách nhiệm và mức độ chấp nhận rủi ro khác nhau. Có người phù hợp với việc nghỉ việc và tập trung toàn bộ thời gian cho dự án riêng. Có người lại phù hợp với việc vừa đi làm, vừa từng bước xây dựng nền tảng.

Mình thuộc nhóm thứ hai.

Mình không muốn biến sự liều lĩnh thành một điều bắt buộc phải có để được coi là dũng cảm. Với mình, việc hiểu rõ rủi ro, chuẩn bị tài chính và đi từng bước cũng là một dạng dũng cảm.

Mình có thể đi chậm hơn người khác, nhưng mình muốn mỗi bước đi đều giúp bản thân tiến gần hơn đến mục tiêu, thay vì đánh đổi tất cả chỉ vì một phút cảm hứng.

Kết luận

Mình bắt đầu là một lập trình viên và đến bây giờ vẫn đang là một lập trình viên.

Nhưng trong quá trình làm việc, xây dựng Code Pro và trải qua nhiều lần khởi nghiệp thất bại, mình dần hiểu hơn về thị trường, khách hàng và marketing.

Mình nhận ra rằng biết tạo ra sản phẩm là chưa đủ. Muốn sản phẩm tồn tại, mình còn phải biết sản phẩm đó dành cho ai, giải quyết vấn đề gì và làm thế nào để đúng người có thể tìm thấy nó.

Hôm nay, mình vẫn đi làm, vẫn viết code, vẫn sửa bug và phát triển phần mềm ERP.

Nhưng sau giờ làm, mình lại tiếp tục viết bài, tối ưu website, nghiên cứu SEO, tìm hiểu marketing và xây dựng Code Pro.

Mình đã và đang làm marketing cho chính dự án của mình. Và trong chặng đường tiếp theo, mình muốn mang những điều đã học được để giúp nhiều cá nhân, doanh nghiệp và dự án khác được nhiều người biết đến hơn.

Đây không phải câu chuyện về một người đã thành công rồi quay lại kể về hành trình của mình.

Đây chỉ là câu chuyện của một lập trình viên vẫn đang đi làm mỗi ngày, vẫn đang học, vẫn đang thử, vẫn có những dự án thất bại và vẫn đang từng bước tìm ra con đường phù hợp với chính mình.

Và có một điều mình khá chắc chắn: lần này, mình sẽ không gác Code Pro sang một bên thêm một lần nữa.